روز ۳: نصب Django، ساخت اولین پروژه و اجرای سرور
نصب صحیح Django و راه‌اندازی اولین پروژه، نقطه شروع واقعی ورود به دنیای توسعه وب با این فریم‌ورک قدرتمند است. بسیاری از مشکلاتی که برنامه‌نویسان تازه‌کار در ادامه مسیر با آن مواجه می‌شوند، ریشه در نصب اشتباه یا درک ناقص ساختار اولیه پروژه دارند. Django برخلاف ظاهر ساده‌ای که دارد، یک ساختار منظم و دقیق را از همان ابتدای کار به شما تحمیل می‌کند و همین موضوع باعث می‌شود پروژه‌ها قابل نگهداری و توسعه‌پذیر باشند. اگر این مرحله را با دقت انجام دهید، ادامه مسیر یادگیری بسیار روان‌تر خواهد بود.
در این بخش از دوره، هدف این نیست که فقط چند دستور را اجرا کنیم، بلکه می‌خواهیم بفهمیم هر مرحله چه کاری انجام می‌دهد و چرا به آن نیاز داریم. نصب Django، ساخت پروژه و اجرای سرور توسعه، سه قدمی هستند که تقریباً در تمام پروژه‌های واقعی تکرار می‌شوند. بنابراین یادگیری درست این مراحل، پایه‌ای برای تمام پروژه‌های آینده شما با Django خواهد بود و دید حرفه‌ای‌تری نسبت به فریم‌ورک به شما می‌دهد.
نصب Django در محیط مجازی Python
اولین و مهم‌ترین نکته قبل از نصب Django، استفاده از محیط مجازی یا Virtualenv است. همان‌طور که در روز قبل گفتیم، محیط مجازی به شما کمک می‌کند وابستگی‌های هر پروژه را به‌صورت جداگانه مدیریت کنید. پس از فعال‌سازی Virtualenv، نصب Django با استفاده از pip انجام می‌شود. این روش استانداردترین و امن‌ترین راه نصب Django محسوب می‌شود و توسط خود تیم توسعه Django توصیه شده است.
وقتی Django را در محیط مجازی نصب می‌کنید، مطمئن هستید که نسخه فریم‌ورک فقط به همان پروژه تعلق دارد و با پروژه‌های دیگر تداخلی ایجاد نمی‌کند. این موضوع مخصوصاً زمانی اهمیت پیدا می‌کند که هم‌زمان روی چند پروژه Django با نسخه‌های مختلف کار می‌کنید. نصب صحیح Django در این مرحله باعث می‌شود در ادامه دوره، بدون خطاهای عجیب و گیج‌کننده، روی یادگیری مفاهیم اصلی تمرکز کنید و از همان ابتدا حس یک پروژه حرفه‌ای را تجربه کنید.
ساخت اولین پروژه Django و آشنایی با ساختار آن
بعد از نصب Django، نوبت به ساخت اولین پروژه می‌رسد. دستور ساخت پروژه، در واقع اسکلت اصلی یک وب‌اپلیکیشن Django را برای شما ایجاد می‌کند. این اسکلت شامل فایل‌ها و پوشه‌هایی است که هرکدام نقش مشخصی در پروژه دارند. در نگاه اول ممکن است تعداد فایل‌ها زیاد به نظر برسد، اما Django دقیقاً به همین دلیل محبوب است، چون همه چیز از ابتدا ساختارمند و منظم طراحی شده است.
در پروژه Django، فایل‌هایی مثل settings.py، urls.py و manage.py نقش کلیدی دارند. settings.py محل تنظیمات اصلی پروژه است و تقریباً تمام بخش‌های مهم جنگو از این فایل کنترل می‌شوند. فایل urls.py وظیفه مدیریت مسیرها و آدرس‌های سایت را بر عهده دارد و manage.py ابزاری است که با آن بسیاری از دستورات مدیریتی Django اجرا می‌شوند. شناخت این ساختار از همان روزهای اول باعث می‌شود در ادامه دوره، سردرگم نشوید و بدانید هر تغییری را باید در کدام بخش اعمال کنید.
اجرای سرور توسعه Django و مشاهده نتیجه
یکی از جذاب‌ترین لحظات برای هر برنامه‌نویس Django، اجرای اولین سرور و دیدن صفحه خوش‌آمدگویی جنگو در مرورگر است. Django یک سرور توسعه داخلی دارد که مخصوص محیط برنامه‌نویسی طراحی شده و به شما اجازه می‌دهد پروژه را به‌صورت محلی اجرا و تست کنید. این سرور برای توسعه بسیار سریع و راحت است و نیاز به تنظیمات پیچیده ندارد.
وقتی سرور Django را اجرا می‌کنید، در واقع پروژه شما آماده دریافت درخواست‌ها و پاسخ دادن به آن‌ها می‌شود. مشاهده صفحه پیش‌فرض Django نشان می‌دهد که نصب و راه‌اندازی پروژه به‌درستی انجام شده است. این مرحله شاید ساده به نظر برسد، اما از نظر ذهنی اهمیت زیادی دارد، چون شما اولین خروجی واقعی خود را از فریم‌ورک می‌بینید. همین تجربه ساده، انگیزه لازم برای ادامه مسیر یادگیری Django را به‌شدت افزایش می‌دهد.
درک ارتباط بین پروژه، سرور و توسعه وب
اجرای سرور Django فقط یک دستور ساده نیست، بلکه مفهومی مهم در توسعه وب را به شما نشان می‌دهد. هر درخواست کاربر از طریق مرورگر، به سرور ارسال می‌شود و Django تصمیم می‌گیرد چگونه به آن پاسخ دهد. در این مرحله هنوز وارد جزئیات View و URL نشده‌ایم، اما همین اجرای اولیه به شما دید کلی از نحوه کار یک وب‌اپلیکیشن می‌دهد.
درک این ارتباط در روزهای ابتدایی یادگیری Django بسیار مهم است، چون باعث می‌شود مفاهیم بعدی مثل URL routing، Viewها و Templateها را بهتر بفهمید. اگر بدانید سرور چه نقشی دارد و Django چگونه درخواست‌ها را مدیریت می‌کند، در ادامه دوره راحت‌تر می‌توانید پروژه‌های واقعی طراحی کنید. این دید کلی همان چیزی است که یک برنامه‌نویس حرفه‌ای را از کسی که فقط کد حفظ کرده، جدا می‌کند.
اهمیت این مرحله در مسیر یادگیری Django
روز سوم دوره Django یکی از مهم‌ترین روزها محسوب می‌شود، چون شما از مرحله تئوری عبور می‌کنید و وارد دنیای عملی می‌شوید. از این روز به بعد، تقریباً هر مفهومی که یاد می‌گیرید، روی همین پروژه‌ها پیاده‌سازی خواهد شد. نصب درست، ساخت پروژه و اجرای سرور، پایه‌ای است که تمام آموزش‌های بعدی روی آن سوار می‌شوند.
اگر این مرحله را با دقت انجام دهید، در ادامه دوره با خطاهای کمتری مواجه می‌شوید و تمرکز شما روی یادگیری منطق Django خواهد بود، نه رفع مشکلات نصب و اجرا. در این دوره ۵۰ روزه، هدف ما ساخت یک مسیر اصولی و حرفه‌ای است و روز سوم دقیقاً همان جایی است که این مسیر به‌صورت عملی شروع می‌شود.