روز ۲: نصب Rust، Cargo و ساخت اولین پروژه

یادگیری هر زبان برنامه‌ نویسی از نقطه نصب و راه‌اندازی شروع می‌شود و Rust هم از این قاعده مستثنا نیست. در روز دوم از سری آموزش «Rust در ۵۰ روز» تمرکز ما روی نصب صحیح Rust، آشنایی با ابزار Cargo و ساخت اولین پروژه واقعی است. اگر این مرحله را اصولی انجام دهید، ادامه مسیر یادگیری Rust بسیار روان‌تر و لذت‌بخش‌تر خواهد بود و با مشکلات رایج محیط توسعه مواجه نخواهید شد.

Rust از ابتدا با هدف ارائه یک تجربه توسعه حرفه‌ای طراحی شده است و به همین دلیل ابزارهای رسمی و قدرتمندی همراه آن ارائه می‌شود. مهم‌ترین این ابزارها Cargo است که نقش مدیر پکیج، سیستم build و ابزار اجرای پروژه را به‌صورت یکجا بر عهده دارد. در این مقاله قدم‌به‌قدم نصب Rust و Cargo را روی سیستم‌های مختلف بررسی می‌کنیم و در نهایت اولین پروژه Rust خودمان را می‌سازیم.

نصب Rust به روش رسمی و استاندارد

بهترین و امن‌ترین راه برای نصب Rust استفاده از ابزار رسمی آن یعنی rustup است. rustup یک مدیر نسخه برای Rust محسوب می‌شود که به شما اجازه می‌دهد به‌راحتی نسخه‌های مختلف Rust را نصب، به‌روزرسانی یا مدیریت کنید. این روش توسط تیم توسعه Rust پیشنهاد شده و در تمام سیستم‌عامل‌های اصلی پشتیبانی می‌شود.

برای نصب Rust کافی است دستور مربوط به سیستم‌عامل خود را اجرا کنید. rustup به‌صورت خودکار کامپایلر Rust، ابزار Cargo و مستندات محلی را نصب می‌کند. این موضوع باعث می‌شود از همان ابتدا یک محیط توسعه کامل در اختیار داشته باشید و نیازی به نصب دستی ابزارهای جانبی نداشته باشید.

نصب Rust روی Linux و macOS

روی سیستم‌عامل‌های Linux و macOS نصب Rust بسیار ساده است و تنها با اجرای یک دستور انجام می‌شود. در ترمینال دستور زیر را اجرا کنید تا فرآیند نصب آغاز شود. این اسکریپت آخرین نسخه پایدار Rust را دانلود و نصب می‌کند و تنظیمات لازم را به محیط شما اضافه می‌کند.

curl --proto '=https' --tlsv1.2 -sSf https://sh.rustup.rs | sh

پس از اتمام نصب، ترمینال را یک‌بار ببندید و دوباره باز کنید تا مسیرها به‌درستی اعمال شوند. سپس با اجرای دستور rustc –version می‌توانید مطمئن شوید که Rust به‌درستی نصب شده است. اگر نسخه کامپایلر نمایش داده شد، یعنی همه‌چیز آماده است و می‌توانید وارد مرحله بعد شوید.

نصب Rust روی Windows

در سیستم‌عامل Windows نیز نصب Rust به‌سادگی انجام می‌شود اما نیاز به نصب Visual C++ Build Tools دارد. rustup هنگام نصب این موضوع را بررسی می‌کند و در صورت نیاز، لینک دانلود ابزارهای لازم را در اختیار شما قرار می‌دهد. پس از نصب این پیش‌نیازها، فرآیند نصب Rust بدون مشکل ادامه پیدا می‌کند.

بعد از نصب، Command Prompt یا PowerShell را باز کنید و دستور rustc –version را اجرا کنید. مشاهده نسخه Rust به این معناست که نصب با موفقیت انجام شده است. از این لحظه به بعد می‌توانید دقیقاً مانند کاربران Linux و macOS از Rust و Cargo استفاده کنید.

Cargo چیست و چرا اهمیت دارد؟

Cargo ابزار رسمی مدیریت پروژه و پکیج در زبان Rust است. این ابزار کارهایی مثل ساخت پروژه، مدیریت وابستگی‌ها، کامپایل کد، اجرای برنامه و حتی تست‌نویسی را به‌صورت یکپارچه انجام می‌دهد. وجود Cargo باعث شده توسعه با Rust بسیار منظم و استاندارد باشد.

در Rust تقریباً تمام پروژه‌ها با Cargo ساخته می‌شوند و استفاده نکردن از آن به‌ندرت اتفاق می‌افتد. Cargo فایل‌هایی مثل Cargo.toml را مدیریت می‌کند که در آن اطلاعات پروژه، نسخه‌ها و کتابخانه‌های مورد استفاده مشخص می‌شود. این ساختار باعث می‌شود پروژه‌های Rust به‌راحتی قابل نگهداری و توسعه باشند.

ساخت اولین پروژه Rust با Cargo

برای ساخت اولین پروژه Rust کافی است در ترمینال دستور زیر را اجرا کنید. این دستور یک پروژه جدید با ساختار استاندارد Rust ایجاد می‌کند و همه فایل‌های اولیه مورد نیاز را در اختیار شما قرار می‌دهد.

cargo new hello_rust

پس از اجرای این دستور، یک پوشه به نام hello_rust ساخته می‌شود که شامل فایل Cargo.toml و پوشه src است. فایل main.rs داخل پوشه src نقطه شروع برنامه شما محسوب می‌شود. این ساختار ساده اما بسیار قدرتمند است و تقریباً در تمام پروژه‌های Rust تکرار می‌شود.

اجرای اولین برنامه Rust

بعد از ورود به پوشه پروژه، می‌توانید برنامه پیش‌فرض Rust را اجرا کنید. Cargo این کار را با دستور cargo run انجام می‌دهد که هم پروژه را کامپایل می‌کند و هم فایل خروجی را اجرا می‌کند. این موضوع باعث صرفه‌جویی در زمان و ساده‌تر شدن فرآیند توسعه می‌شود.

cd hello_rust
cargo run

در خروجی ترمینال پیامی مثل Hello, world! نمایش داده می‌شود. همین خروجی ساده نشان می‌دهد که محیط توسعه Rust شما به‌درستی کار می‌کند و آماده نوشتن برنامه‌های جدی‌تر هستید. از این نقطه به بعد می‌توانید کدها را تغییر دهید و نتیجه را فوراً مشاهده کنید.

آشنایی اولیه با ساختار پروژه Rust

فایل main.rs جایی است که کد اصلی برنامه شما نوشته می‌شود. تابع main نقطه ورود برنامه محسوب می‌شود و اجرای برنامه از این تابع شروع می‌شود. در Rust همه‌چیز بسیار شفاف و مشخص طراحی شده تا خوانایی کد در پروژه‌های بزرگ حفظ شود.

فایل Cargo.toml نیز قلب تنظیمات پروژه است. در این فایل می‌توانید نام پروژه، نسخه، نویسنده و وابستگی‌ها را تعریف کنید. در روزهای آینده بارها با این فایل کار خواهیم کرد و اهمیت آن در پروژه‌های واقعی Rust کاملاً مشخص خواهد شد.

جمع‌بندی روز دوم آموزش Rust

در روز دوم یاد گرفتیم چگونه Rust را به‌صورت اصولی و استاندارد نصب کنیم، با ابزار Cargo آشنا شویم و اولین پروژه Rust خود را بسازیم. این مرحله پایه‌ای‌ترین بخش مسیر یادگیری Rust است و اگر به‌درستی انجام شود، ادامه مسیر بسیار ساده‌تر خواهد بود. حالا شما یک محیط توسعه کامل دارید و آماده ورود به دنیای واقعی برنامه‌نویسی با Rust هستید.

در روز بعدی وارد مفاهیم پایه‌ای زبان Rust می‌شویم و درباره متغیرها و قوانین مهم آن صحبت خواهیم کرد. این آموزش‌ها به‌صورت قدم‌به‌قدم طراحی شده‌اند تا بدون سردرگمی، Rust را عمیق و اصولی یاد بگیرید.